ZOMI INDEPENDENCE MOVEMENT
SECTION:
ZOMITE MINAM NASEPNA TAANGTHU
By J. Thang Lian Pau
November 17, 2001
Minam khatin ka gam ka lei a cih ding gam khat neih ding pen baih
het lo hi. A neisate in zong a gam a lei uh it in, gal leh sa lakah
a khahsuah lohna dingin ahih theih zahun keem uh hi. Tua mah bangin
I pu I pate in zong I gam I lei hu a, a khang a khanga gal leh sa a
dona uh gen ding tampi om hi. Zogam la dinga British galkapte hong
kuan lai taka I pu I pate in a hih zawh zahun Mikang galkapte nangin,
a do mah bangun, Mikang ten Zogam hong lak
khit ciangin zong Zogam pan Mikang galkapte nohkhiat kik sawmin hih
theihnana pan do teitei uh hi. Tua hanga Mikangte khut thuaka
minthang masa pen Pu Thuam Thawng leh a tapa Tg. Pau Dal, Pu Kai
Tuah leh Pu Khai Kamte hi a, 1898 kuma Mikangte phualpi Thuamvum
(Kennedy peak/ Fort White) a simna uh pan Mikang galkapte in man in,
Pu Thuam Thawng leh tapa Pau Dal pen Kendat thongah puak uh a, hih
thongah a pata-un si uh hi. Pu Kai Tuah leh Pu Khai Kam pen khantawn
gotna kipia a, Pu Kai Tuah pen Myingyan
thongah, Pu Khai Kam pen Andaman tuikulh (Island) pekah puak uh hi.
Leitung Galpi Khatna bei kuan 1917 kum ciangin Mikang kumpi in
France gamah van nawn dingin Zomi galkap kaikhawmin innkuan khat pan
pasal kum 20 tung siah khat ta tangkaih uh hi. France gam pen
gamlapi leh theih ngei loh gam hi a, galgam ahih manin sih khitna
dingin ngaihsunin Zomite kuamah ut loin langpang uh hi. Hih taka a
makaipi Pu Ngul Bul pen Mikang ten mat bek tawh lungkim loin thatin,
a luang pen a nennenin semin Tedim uksung inn simah hawmin Zomite
vauna in zang uh hi. Hih bangin Mikangte in hong vau uh
hangin phatuam tuan lo ahih manin a tawpna ciangin France gam paite
pen kuli leh leisiah peng(h) dingin a zolbawl uh ciangin ngah zo pan
hi. Hih France paite CHIN LABOUR CORPS kivawh a, Tedim gam pan mi
1000, Falam gam pan mi 500 leh Lusei gam pan mi 2000 pai hi. Hih Zo
galkapte in France gam panin Pu Song Theu, Pu Kam Za Mang, Pu Khual
Khen Thangte makaihna tawh buaina bawlbawl uh ahih manin Mikang
kumpi in cihna ding thei loin 1918 kumin Zogamah puak kik uh hi.
France gam paite Zogam hong tun kik uh ciangin mi tampi tak mel muh
ding om loin galgamah si uh ahih manin Zomite in Mikangte huatna
nasia tektekin a koi a koi-ah Mikangte langpanna laang seemseem hi.
Tua hangin Mikang kumpi in buaina phelhna dingin Ukpite leh hausate
thuneihna piak behlapin mipite ukcipsak hi. Tua banga Mikangte ukna
Zomi kithuaklah lua ahih manin lungkim lohna tawh 1932 kumin Falam
khua-a Mikang thuneite kiangah Pu Suang Khaw Kam leh Pu Lian Mang
makaihna tawh kiko hi. Bangmah phattuamna om lo ahih manin Magwe DC
kiang manawh leuleu uh a, lawhcinna bangmah om tuan lo hi. Tualai
tak 1938 kumin makaipi Pu Suang Khaw Kam pen Magwe khuapi-ah hong si
sawnsawn hi. Hih sihna pen gul tuk hang hi, a kicih pong hangin
suamlup mah
hi dingin kingaihsun veve hi. A luang Zogamah lak ding vai natawmah
nakpi takin buaina piang lai hi.
Zogam sim lamah zong Mikangte huatna laang mahmah a, Mindat lam mi
Vuamtu Mawng in zong Mikang galkap sungah Sabedar za a ngah kum 1925
in Mikangte lehdo dingin galkap pan taikhia in, kum 1928, February
20 ni-in CHIN NATIONAL UNION(CNU) pawl a makaihna tawh phut hi. CNU
in 1933 kumin Rangoon-a Mikang kumpi tungah Zogamah Zo mite
thuneihna a ngah kikna ding leh, Kawlgam in suahtakna a ngah cianga
Zogam in zong a ngah pahna dingin deihna leh ngetna tun hi. Hih
ngetnate Mikang kumpi in don cih thadah 1939 kumin CNU makaipi mi
kuate baan mat zawsop in, Zogamah Japante hong khan 1942 kum dong
thong sungah khumcip uh hi.
1942 kuma Leitung Galpi Nihna in Zogam hong phak ciangin Mikang
kumpi in Japan gal a nang dingin Zomite kaikhawmin CHIN LEVY phuan
hi. Ahi zongin Pu Pum Za Mang leh Pu Za Biakte in Japante tawh
kizawl a, Mikangte ki-umkhia leh Zogam in suahtakna a ngah ding
lametin Kawl makaite leh Japan galkapte tawh kizopna bawl uh a,
Japante makaihna tawh Mikangte do dingin CHIN DEFENCE ARMY (CDA)
galkap phuan uh hi. Ahi zongin, Japan ten Zogam hong op ciangin
suahtakna hong piak sangsikin Zomite tungah Mikangte sangin hong
tatsia zaw uh a, kithuaklah zaw seem hi. Tua ahih manin Mikangte hi
ta leh, Japante hi ta leh a do dingin Pu Thawng Cin Thang, Pu Hau Za
Lian leh Pu Lian Cin Thangte makaihna tawh SUKTE INDEPENDENT
ARMY(SIA) kiphut biangbuang hi. SIA pen hih sawng maha a kiphut
SIHZANG INDEPENDENT ARMY(SIA) tawh pangkhawm hi. SIA in kum 1944,
June kha in CDA phualpi Kaptel khua sim uh a, CDA-te a vekin hing
mat khin uh hi. Kum 1944, September 11 ni-in Meitei gun kantanin
Mualbeem khua sim leuleu-in CDA makai Pu Za Biak natawm man uh hi.
Hih sawng mah, 1944 kumin Pu Vum Khaw Hau makaihna zong tawh CHIN
LEADERS
FREEDOM LEAGUE (CLFL) pawl a sim a thamin kiphut hi. Tua banga
Japante zawna Mikangte do huan a kisawm lai takin, Zomi makaite in
Japante tatsiatzia za nunawh uh ahih manin lang khat lamah Japan
na’nna dingin FREE CHIN MOVEMENT (FCM) pawl 1944 kum mahin a sim a
thamin phut kik saisai uh a, FCM pawl in a sawt loin CHIN
INDEPENDENCE ARMY (CIA) ci-in a pawlin khel kik uh hi. Hih bangin
kipawlna phutin lang khat lang khatah Mikang leh Japan gal nangin a
ciangciang pan hih hun laia Zomite om khong man lo uh hi.
Zogamah Japante doin a kipan lai takin, Imphal kidona-ah Japan in
Mikangte lel kik ahih manin 1945 kumin Mikang ten Zogam hong luak
leuleu hi. Tua banga Mikangte hong lut kik ciangin tuma Mikangte a
langpang ngei Zomi tampi takin mat leh bawlsiat thuakin, SIA makai
Pu Lian Cin Thang zong Kawlgam in a suahtakna a ngah (1948) ciangin
thong sung pan kikhah kik pan hi.
Leitung galpi nihna hong veng(h) ciangin Mikangte hawlkhiatna ding
leh Zogam suahtakna dingin mipi tha tawh panlak kul cih phawk uh
ahih manin mipite a pattah dingin political party kisam sa uh hi.
Tua ahih manin 1946 kum laizang pawlin Tedim khuapi-a Pu Lang Khaw
Thangte innah Pu Thang Khaw Kai, Pu Song Theu, Pu Thang Za Kai leh
Pu Lang Khaw Thangte makaihna tawh KHAMTUNG SUAHTAK VAIHAWM PAWLPI (KSVP)
kiphuankhia hi.Hih hun sawng teng mahin Tedim khuapi mahah Pu Vungh
Za Kham, Pu Hau Za Lian leh Pu Tuah Langte makaihna tawh THUHOIH
VAIHAWM PAWLPI (THVP) kiphuan lai hi.
Hun hong pai to zelin, Zogam suahtakna dingin 1948 kumin Capt. Mang
Tung Nung in CHIN PEOPLE’S FREEDOM LEAGUE (CPFL) pawl hong phut a,
CPFL pawl pen kum sawm khit 1957 kum ciangin CNU tawh kigawmin CHIN
NATIONAL ORGANISATION (CNO) pawl cih min hong pua in, Capt. Mang
Tung Nung mahin President lenin makaih hi.
Lushai gam lamah 1947 kuma hong piang Lushai Hills-a political party
masa pen MIZO UNION in zong Zogam suahtakna ding leh Zo minam teng
kigawmna ding mah lunggulhna thu His Majesty's Government of India
kiangah memorandum na khia uh hi.
1960 kumin Lamka khuapi panin Pu T. Go Khen Pau leh Pu S. Vung
Khomte makaihna tawh PAITE NATIONAL COUNCIL (PNC) in kum 1960, May
30 ni-in India Prime Minister Pu Pandit Jawaharal Nehru kiangah
‘Re-unification of Chin People of India and Burma under one country’
cih thulu zangin Zo minam khempeuh ading District hiam, Division
hiam, Region hiam khat bawlsak a, tua sungah gawmkhawm dingin ngetna
memorandum thupi mahmah khia uh hi.
1964 kumin Kawlgam thuneihna Gen. Ne Win in la a, parliament a
phiatna hanga lungkim lohna leh mipite kiangah thuneihna ap kikna
ding hanciamna tawh MP pawlkhat leh Zomi mitei pawl khat ten
ANTI-COMMUNIST FREEDOM ORGANISATION (ACFO) pawl hong phut uh a, Col.
Son Khaw Pau, Pu Dam Khaw Hau, Pu Mang Khan Pau, Pu Hrang Nawl, Pu
Son Cin Lian leh Pu Tual Zen ten makaih hi. ACFO pawl pen Manipur-a
Zomi makai Tun Khaw Pum tawh kikopin, amau makaihna tawh Zomi 30
taang ding ten galsiam sin dingin East Pakistan (tu-a Bangladesh)
gam zuan uh a, Zo Kumpi- UNITED CHIN GOVERNMENT pawl phuan uh hi. Pu
Tun Khaw Pum pen Prime Minister, Pu Col. Son Khaw Pau pen Defence
Minister, Pu Hrang Nawl pen Foreign Minister cih bangin panmun
kiguan uh hi.
Galsiam a sin khit uh ciangin, Zogam kap dingin galvan namkim tawh
hong kileh kik uh a, khen nih kisuahin, Pu Hrang Nawl makaih galkap
mi 86 ten Halkha leh Falam lam nawkin, Pu Tual Zen, Commandar-in-Chief
makaih galkap mi 700 ten Tedim lam zuan uh hi. Pu Hrang Nawl makaih
lam ten Kawl galkap platoon khat omna Rihkhawdar khua ciang baih
takin buluh zo a, Halkha khua la man loin nungkik kik uh hi. Pu Tual
Zen makaih lamte zong Kawl galkapte tawh Tedim leh Mualbeem khua
kikalah nakpi takin kikap uh a, Tedim khua la man mahin kidok kik uh
hi. Hih banga a kihep kikna uh khat pen Falam DC Pu Thawng Cin Thang’
hanciamna hang zong hi kawm hi.
Hih banga UCG pawl pen gamtaangin thahat man hi napi, 1969 kuma
India Prime Minister Lal Bahadur Shashtri leh Gen. Ne Win ten
Rangoon-ah kihona nei uh a, tua takah India leh Burma gamgi dungah
buaina a bawl leh bawl a sawm peuhpeuh kimatsak a, a gam kumpi
tungah ki-aptuahna ding kilemna thukhun bawl uh hi. Hih thukhun
hangin Zomite minam nasepna bin lawh a,a sawt loin India kumpi in Zo
galkap makai Col. Son Khaw Pau, Pu Hrang Nawl, Pu Dam Khaw Hau, Pu
Ro Thangte leh midang pawlkhat man takpi-in Kawlgam kumpi tungah ap
hi. Kawl kumpi in hih Zo minam makaite thong sungah khumin kum nga
tek kia uh ahih manin UCG pen gamtang thei nawn loin omcip hi.
MP lui Pu John Mang Tling leh nam it Zomi khangno pawlkhat ten
Kawlgam Prime Minister lui U Nu pawl PARLIAMENT DEMOCRACY PARTY (PDP)
zom dingin kum 1969, December 30 ni-in Bangkok zuan uh hi. Ahi
zongin Bangkok a tun uh ciangin Pu William Sa Lian Zam, Pu Micheal
Mang Kham leh Pu John Mang Tlingte makaihna tawh Zomite in CHIN
DEMOCRACY PARTY(CDP) pawl phuh zawk ding hoihsa uh hi. Kum 1970,
Febraury 20 ni-in Bangkok mahah CDP leh Pu Jimmy makaih ZOMI CHIN
LIBERATION FRONT (ZCLF) pawl tawh kihona bawl leuleu uh a, tua takah
CDP leh ZCLF lawng khata gin ding deihin UNITED ZOMI DEMOCRACY PARTY
(UZDP) pawl phutin, tua sungah kisungkhawm uh hi. Ahi zongin,
February 25 ni-in UZDP President Pu Jimmy a panmun pan tawp themthum
uh hi. Kum 1972, August 24 ni-in CDP in galkap dingin CHIN
INDEPENDENT ARMY (CIA) bawl hi.
Hihmah leh, kum 1973, January 29 ni-in PDP President U NU a panmun
pan tawp dih laizang a, tua hangin CDP innkuan sungah lungkiatna
nakpi takin tung hi. CIA galkap natawm mi 150 pan mi 100-ah kiam
sukin bah lawh gawp hi. Kum 1976, February 18 ni-in PDP pawl na tawm
kiphiat lai sawnsawn hi.
Kum 1976, January 14 ni-in CDP Leh CIA ten CIA galkapte Zogam lutsak
ding geelna bawl uh a, tua vaihawmna-ah a nuaia bangin khensatna
bawl uh hi.
1. CHIN INDEPENDENT ARMY pen CHIN NATIONAL ARMY (CNA) ci-a khek
ding.
2. Zogam hawhna ding KACHIN INDEPENDENT ORGANISATION (KIO) pawlte
kiangah huhna nget ding.
3. Zogam paite a zaa (rank) uh a zah-thum teka khan ding.
4. Zogam a tun uh ciangin ARAKAN INDEPENDENT ARTY(AIP) Pawl makai
Khai Mu Lin kiangah neek leh taak panpihna nget ding.
A tunga khensatna bulphuhin kum 1976, December kha in William Sa
Lian Zam makaih CNA galkap mi 120 in a kiphualna uh Menapalaw nusia-in
Shan gam leh Kachin gam tawnin kum 1977 tuuk guah tun lai takin
Zogam lut uh hi. Tua lai takin Zogamah khua sia mahmah ahih manin
khawhun thuaklahin cinat lawh ngeingai uh a, cimawh mahmah uh hi.
Tedim uksung Phunom khua-ah a om lai takun, neek leh taak kaikhawma
Thuklai khua-ah a pai mite tung panin Kawl kumpi thuneite in CNA-te
om thu za hi. Kawlgam galkapte hong tung pah uh ahih manin Phunom
leh Saizang khua kikalah nakpi takin kikap niloh pah uh hi. Khua hun
thuaklahna, neek leh taak kiciat lohna, zatui zaha taangsapnate
hangin Zo galkapte sawt pang zo loin Vangteh khua-a Mah-Sah-Lah
(Burma Socialist Programme Party) thuneite kiangah mi 20 ki-surendar
uh a, ahi zongin Kawl galkap makai Bo Lah Twin’ sawlna tawh Bo Mawng
Aye in lainatna nei het loin lam laizangah gualin a baan a baanin
kaplum veve hi. A nung cianga a ki-sunrender mi 40-te zong tuamah
bangin Kawl galkap ten hawi tuan loin kaplum khin uh hi. Mi 46
Kalemyo Jail-ah kipuak a, mi 4 nasia takin liam hi. Hih bang teng
tawh CNA mabaan zop lohin om suak hi.
CHIN NATIONAL FRONT (CNF): Kum 1961, October 28 ni-in Aizawlah MIZO
NATIONAL FRONT(MNF) pawl hong kiphut leuleu-in President Pu Laldenga
makaihna tawh India, Burma leh Bangladesh cih gam thuma Zo minamte
luah leitang teng gawmkhawm na’ng leh suahtak na’ng mah suangin hong
kipan leuleu uh hi. Kum 1963, December kha in Laldenga, Lalnunmawia
leh Sainghakate East Pakistan (tu-a Bangladesh) ah lutin a sim a
thamin UNDERGROUND MIZO GOVERNMENT(UMG) pawl phut uh hi.
Kum 1966, March 1 ni-in MNF in Independent pulakna bawlin, tua panin
India kumpi tawh kikap kipanin, India gamah om thei lo uh ahih manin
East Pakistan zuan uh hi. Kum 1971 kuma Bangladesh in suahtakna hong
ngah tak ciangin East Pakistan-ah MNF ten om khuan nei nawn lo uh a,
India leh Arakan gam kilak teng manawhin kikhin leuleu uh hi.
Hih sawngin MNF pang belin ZOMI LIBERATION FRONT(ZLF) pawl zong
dingin Pu Tial Khal (President), Pu Thawm Luai(Vice President) leh
Pu Thawng Sai(Foreign Secretary) ten maikaih hi. 1972 kumin MNF leh
ZLF thukimna tawhPu Lalnunmawia pen India kumpite hopih dingin
kisawl a, Pu Tial Khal leh Pu Sui Lingte pen Pu Brengseng (L),
Finance Secretary, KACHIN INDEPENDENT ORGANISATION(KIO) heel dingin
kuan uh hi. Hun sawtpi khit
ciangin KIO-te thupha tawh lawhcing taka hong kileh kik uh a, ahih
hangin ZLF in vai tuamtuam hang tawh mabaan zom thei loin om uh hi.
MNF in kum 20 sung Independent a thapaihpih khit ciangin 1986 kumin
India kumpi tawh kilemna hong bawlin Mizoram pen State suaksakin
tawlngak bawl uh hi.
Hun hong pai to zelin, Pu Tial Khal makaihna mahin ZLF makai lui
teng kum 1988, March 15 ni-in Aizawl, Chaltlang vengah kimuhkhopna
khat bawlna leuleu uh a, pawlmin kheka CHIN NATIONAL FRONT (CNF)
phuh ding vaihawm leuleu uh hi. Pu Tial Khal in President panmun mah
len leuleu in, Gen. Secretary dingin Pu Mang Khum, Finance Secretary
dingin Pu Lian No Thang, Chief of Staff dingin Pu Roenga, Organiser
dingin Pu Mang Uk kiseh hi.
Kum 1988, March leh August kha sunga Democracy deihna hanga Kawlgam
buaina hangin Zomi khangno tampi tak Kawlgam panin India gamah tai
uh a, India kumpi in Saiha leh Champhai-ah refugee camp nih bawlsak
hi. Hih refugee camp a tung khangnote in BURMA DEMOCRACY FRONT
(WESTERN) pawl phut uh a, sawt ding man loin CNF makaite tawh kihona
hong neih uh ciangin BDF pen phiat kik pahin, CNF sungah kum 1989,
January kha in kisungkhawm uh hi.
1988 kum mah, November kha sunga CNF kikhopna-ah Pu No Than Kap
alias John
Khaw Kim Thang pen Thailand gamgi-a om KAREN NATIONAL UNION (KNU)
Headquarter Manepalaw-ah National Democratic Front (NDF) kizopna
bawl dingin paisak uh hi. KNU-te phualpi pan hong kileh kik ciangin
Pu No Than Kap in Pu Tial Khal kiangah CNF President hihna awn
dingin ngen a, Pu Tial Khal in zong awnin Pu No Than Kap in CNF
President panmun len to hi.
CNF mi leh sate galkap training dingin kum 1989, March kha in pawl
khat Kachin gama KIO-te kiang mah manawh uh a, kum 1989, November
kha in pawl khat Bangladesh gam zuan uh hi. Tua panin gam leh minam
suantakna dinga galtum CHIN NATIONAL ARMY (CNA) pawl hong piang
leuleu-in, hihte pen tudong SANGNAUPANGTE a ci zong om hi.
1989, October kha-a CNF sungah Pu No Than Kap pawl leh Pu Tial Khal
pawl ci-in kikaihna hong piangin, Pu Tial Khal lamte pialkhia-in
pawlmin tuamtuam pua uh a, tua lakah a gentaak pen CHIN LIBERATION
COUNCIL (CLC) hi-in, hun sawtpi mah kalsuan uh hi. A nung ciangin
CLC President panmun pan Pu Tial Khal tawp leuleu-in, Pu Ro Za Thang
in President panmun zom to hi.
Kum 1991, December 9 ni-in CNF President Pu No Than Kap pen nawngkai
kisa ahih manin CNF sung pan kiheemkhia in, a munah Pu Roger F. Biak
Lian Thang kikoihin, CNF President panmun len to hi. Kum 1995,
February 22 ni-a Pu Roger F. Biak Lian Thang in a cidam lohna
paulamin CNF President panmun nusia leuleu in, tua panin tudong CNF
President panmun pen Pu Thomas Thang No in leen to suak lai hi.
1997, June 9-16 sungin a nih veina CNF Party Conference kibawl a,
tua takah CNF makai dingin a nuaia teng kiteelkhia a, tudong kikheel
kik nai lo hi.
Chairman : Thomas Thang No
Vice Chairman : Zing Cung
General Secretary : Benjamin Turing
Joint General Secretary : Khua Uk Lian
Members
Dr. Sui Khar
Capt. Thang Zen
Capt. That Ci
Lt. Ral Hnin
Lt. Paul Smith
Lt. Malsawmlian
Lt. Solomon
Lt. Sunny Ngun Awi
Lt. Kam Do Dal
Lt. Uk Lian Thang and
Salai Chan Hmung cih teng hi.
ZOMI RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZRO): Zo minamte kigawmna ding leh
suahtakna dinga mala dingin kum 1993, April 9 ni-in Kachin gam,
Phupian khua-ah pawl khat hong piang leuleu a, tua pen ZOMI
REUNIFICATION ORGANISATION (ZRO) kiphut leuleu in, Assam gam, Karbi
Anglong khawka MLA (Member of Legislative Assembly) a seem ngei Pu
Khai Za Song Guite alias K.Guite in President panmun lenin, makaih
hi.
1997, July kha in Yangon khuapi-ah University kah Zomi khangnote in
I gam leh I minam suahtak nadingin sisan leh nuntakna piakkhiat ding
lungkimna tawh Zomi Siamsin khangno 20 val in "Zoheisa Unit" ci-in
sisan tawh kiciamin phuankhia uh hi. Tua ciangin makai pawl khatte
ZRO headquarter Lamka ah pai-in ZRO makaite tawh kizoma na sepkhop
ding lungkimna neih khit zawh ciangin Yangon khuapi pan sangnaupang
mi 12, Tedim pan mi 10 val khawng in Lamka lam zuan uh a, ZRO sungah
lutin panmun tuamtuam len uh hi.
Pu Khai Za Song Guite zawh ciangin Kawlgam galkap mangpi Lt. Col.
Hang Khaw Lian (Capt. Mang Tung Nung’ tapa) in ZRO President panmun
tawm vei len pak hi. 1997 kuma Manipur Zomi leh Kuki buai panin ZRO
Gen. Secretary Pu Thang Lian Pau (Tonzang MP) pen emergency-in ZRO
President panmun kilensak a, tua panin tudong kip suak lai hi. Tu
lai taka ZRO makaite pen a nuaia bang ahi hi.
President : Pu Thang Lian Pau
Vice President : Hang Sian Thang
Chief Secretary : D. Kam Suan Thang
Finance Secy. : Kenneth Muana
Denfence Secy. : D. Kam Suan Thang
Home Secy. : L. Kam Za Thang
External Secy. : Thang Suan Mang
I & PR Secy. : Gin Pian Khup
Treasurer : SB Vum Lian Thang
Patron : Pu Khai Za Song Guite cih teng hi.
ZO RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZORO): Zo minam bup kigawmna ding,
suahtakna ding lunggulhna mah tawh kum 1988, May 19-21 sungin
Champhai khua-ah FIRST WORLD ZOMI CONVENTION ON RE-UNIFICATION
khawmpi kibawlin, Kawlgam, Manipur, Mizoram leh mun tuamtuam pan mi
tul tampi in siim hi. Hih khawmpi panin Zo minam bup kipawlna ding
ZOMI RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZORO) hong piang hi. Hih khawmpi
leh kipawlna vai a hawm leh a makaite pen 1972, January 21 nia
Manipur, Daizang khua-a kiphuh, Pu T. Gougin leh Pu S. Thang Khan
Gin ngaihtete makaih ZOMI NATIONAL CONGRESS (ZNC) party leh
Mizoramah a diakin Pu Brig. Thenphunga Sailo makaih PEOPLE’S
CONFERENCE (PC) party ahi hi.
1991 kum panin ZORO pen political party pan kiheemkhia in, tua panin
Leitung mun tuamtuamah leh UN Secretary General kiang khawngah
Memorandum khia hi. 1999 kumin a khat veina dingin Geneva-ah pai-in
UN vaihawm minam nautangte khawmpi-ah kihelin, ZORO min tawh
‘British in a khenzaak Zo minamte kumpi khat nuai-ah gawmkhawm kik’
cih thulu zangin thugenna hun khawng ngah hi. Hih panin hih bang
kikhopnate-ah thugenna nei dingin UN (WGIP) in ZORO hong cial to zel
a, tukum July - August kha in zong Geneva-ah UN vaihawm Meeting-ah
kihel leuleu hi. Tua bek tham loin, Committee tuamtuam Asia
level Kathmandu (Nepal), Seol (Korea) leh Leitung level Durban
(South Africa) cihte-ah zong kihel to zel hi. Tulai takin ZORO pen
Pu R. Thangmawia (Chairman) leh Pu Ro Za Thang (Secretary General)
te makaihna tawh kalsuanin, Aizawl khuapi pen a phualpi-in zang uh
hi.
Hun beisa leh tulai taka I minam nuntakna dinga pute pate’ nasepte
khangthak Zomite in I phawk ding deihna leh hih thute I pau I lai
tawh ciapteh ding lunggulhna in Zomite minam nasepna taangthu a
tomin a kikaikhawm ahi hi. I pau I laite I it bawl kei leh mailamah
gam I nei zongin I pau I lai kizang lo kha thei ding hi. A khawsuak
minam leh a suakta gam phuh zaha nasep haksa leh thupi zaw dang om
lo hi. Hih thute panin khangthak Zomite in I minam nuntakna dingin a
nasia zawa nasep a kisapzia phawkna in zang ni.
----------------------
Source: Zonet